Podobnie jak każda inna działalność, także praca w laboratorium wiąże się z generowaniem różnego typu zagrożeń i popełnianiem licznych błędów. Odpowiadają za nie m.in. nieostrożność, brak specjalistycznej wiedzy i doświadczenia z zakresu zasad BHP czy zastosowanie nieodpowiednich rozwiązań technologicznych w meblach laboratoryjnych. Dbanie o właściwe użytkowanie mebli laboratoryjnych wpływa na bezpieczeństwo pracowników, a to ma znów bezpośrednie przełożenie na jakość oraz komfort pracy. Jakich działań należy zatem unikać przy korzystaniu z mebli laboratoryjnych? Zapraszamy do zapoznania się z wpisem.

Jakie błędy są popełniane przy użytkowaniu mebli laboratoryjnych?

Obecnie produkowane meble zwykle obejmują całą aranżację powiązanych ze sobą elementów oraz działań skupiających się na zapewnieniu pracownikom bezpiecznej, wygodnej i efektywnej pracy w laboratorium. Aby meble laboratoryjne mogły być użytkowane we właściwy i wydajny sposób, należy wystrzegać się takich błędów jak:

  • Użytkowanie blatu roboczego do niewłaściwych zadań

Należy pamiętać, że zakres prac wykonywanych na blacie jest w znacznym stopniu determinowany przez rodzaj zastosowanego stelaża. Stelaż C doskonale sprawdza się w przypadku stołów, na których wykonywane są podstawowe prace, a przenoszenie drgań nie wpływa na otrzymywane wyniki. Z kolei stelaż A jest niezwykle stabilny, dlatego na blacie można umieścić nieco cięższy sprzęt i aparaturę. Zastosowanie szafek na cokole nie wymaga montażu dodatkowego stelaża, a nośność stołu jest porównywalna jak przy pozostałych rozwiązaniach. Znów wrażliwa na drgania aparatura (np. mikrowagi, wagi analityczne i laboratoryjne, mikroskopy) powinna znaleźć się na specjalnie do tego przystosowanych stołach wagowych.

Istotny jest również sam materiał, z którego wykonany jest blat roboczy. Materiałem o najszerszym wachlarzu zastosowań jest ceramika. Jest ona wytrzymała mechanicznie oraz chemicznie i nienasiąkliwa, a przy tym estetyczna i niebrudząca. Jest jednak stosunkowo ciężka i trudna w obróbce, przez co nie nadaje się na skomplikowane aranżacje stołów o różnych kształtach. Uboga w porównaniu z innymi materiałami jest też paleta barw, a przy tym wyróżnia ją dość wysoka cena. Z tych powodów do licznych prac warto jest rozważyć stosowanie innych materiałów, takich jak żywice polifenolowe, konglomeraty kwarcogranitowe, stal nierdzewna, czy nawet płyta laminowana. Często, w wypadku przemyślanego doboru, materiały te będą wcale nie gorsze, a posiadają wiele dodatkowych atutów, jak choćby możliwość łączenia, wycinania otworów technologicznych, czy wyboru atrakcyjnych barw.

  • Prowadzenie prac z odczynnikami w otwartej przestrzeni laboratorium

Praca z odczynnikami chemicznymi w otwartej przestrzeni jest niedopuszczalna. Wszelkie działania i reakcje, w których trakcie mogą powstawać szkodliwe dla zdrowia opary i gazy, powinny być przeprowadzane pod dygestorium, opcjonalnie pod sprawnie działającym wyciągiem. Profesjonalne dygestorium jest zaopatrzone w odporny chemicznie blat, przeszklony front oraz ściany (przeszklone lub zabudowane), które znacznie ograniczają możliwość rozprzestrzeniania się chemikaliów po całym pomieszczeniu. Dodatkowo nowoczesny system wentylowania gwarantuje systematyczne usuwanie szkodliwych pyłów, toksycznych związków oraz oparów, które mogłyby zagrozić nie tylko osobie odpowiedzialnej za prowadzone prace, ale wszystkim pracownikom znajdującym się w laboratorium. Rozprzestrzeniające się opary żrących kwasów mogą też uszkadzać powierzchnie, a nawet sprzęt znajdujący się w przestrzeni laboratorium.

  • Przechowywanie odczynników w nieprzystosowanych do tego szafkach

W laboratorium pracownicy niejednokrotnie mają stały kontakt z wieloma substancjami chemicznymi, które są nie tylko żrące czy wrażliwe na zapłon, ale często również toksyczne dla ludzi i środowiska. Niezwykle ważne jest zatem przestrzeganie zasad bezpiecznego przechowywania takich odczynników, ze szczególnym naciskiem na substancje lotne i związki wydzielające opary. Magazynowanie związków chemicznych w specjalistycznych szafach pozwala nie tylko wyeliminować zagrożenie, ale optymalizuje także organizację całego laboratorium.

  • Praca na blatach wykonanych z niewłaściwych materiałów

Przy wyborze blatów do laboratorium należy przede wszystkim kierować się zakresem prac, które będą na nich wykonywane. Dodatkowo powinny być dopasowane do wykorzystywanych w laboratorium substancji – nie wszystkie blaty są uniwersalnie odporne, ale też nie zawsze wymagana jest niewrażliwość na szeroki zakres odczynników chemicznych. Jednocześnie należy pamiętać, że praktycznie nie ma rozwiązań pasujących do każdego typu działań, dlatego np. blaty przeznaczone do podtrzymywania ciężkiej aparatury powinny być wykonane z innych materiałów niż te, na których będą wykonywane reakcje chemiczne. W innym przypadku można łatwo narazić blat na uszkodzenie uniemożliwiające jego dalsze użytkowanie lub wyraźnie pogarszające jego właściwości użytkowe.

  • Nieprawidłowe ustawienie mebli

Odpowiednie wykorzystanie posiadanej przestrzeni jest niezwykle ważne dla właściwej ergonomii pracy w laboratorium. Dla przykładu – szafki z drzwiczkami nie powinny się wzajemnie blokować, a ponadto wskazane jest, aby miały zawiasy o kącie otwarcia co najmniej 180°, co zapewni pracownikom wygodny dostęp do wnętrza mebli oraz przechowywanego tam sprzętu. Dobrym rozwiązaniem jest również zastosowanie prowadnic rolkowych zapewniających wysuwanie szuflad na pełną głębokość. Pozwoli to na lepsze zagospodarowanie miejsca oraz swobodny dostęp do przedmiotów, dzięki czemu nie będzie wymagane przesuwanie ani wyjmowanie całej zawartości, aby dostać się do głębi szuflady.

Nie wszyscy użytkownicy wiedzą też, że można obecnie zastosować w laboratorium wiele profesjonalnych systemów zabudowy wnętrza mebli, systemów prowadnic, koszy i innych, przypominających systemy stosowane chociażby w nowoczesnych zabudowach kuchennych. Choć na pierwszy rzut oka są one bardzo podobne, jednak przystosowane są do profesjonalnych zastosowań – odporne na wyższe obciążenia i większą intensywność codziennego użytkowania. Co prawda przekłada się to w pewnym stopniu także na cenę, lecz inwestycja ta zwraca się w postaci długoletniego, bezproblemowego i komfortowego użytkowania mebli laboratoryjnych.